व्यावसायिक सुरक्षा व आरोग्य संचालनालय
व्यावसायिक सुरक्षा व आरोग्य संचालनालय (पूर्वीचे कारखाने निरिक्षक) ही महाराष्ट्र शासनाची प्रशासकीय यंत्रणा असून तिचा उद्देश कारखाने अधिनियम, 1948, महाराष्ट्र कारखाने नियम, 1963 व त्याअंतर्गत तयार केलेले नियम यांची अंमलबजावणी करणे व कारखान्यात काम करीत असलेल्या कामगारांच्या सुरक्षा, आरोग्य व कल्याणाची खात्री करणे होय.
वाढत्या कारखानदारी सोबतच वेळोवेळी कारखाने अधिनियम, 1948 व महाराष्ट्र कारखाने नियम, 1963 मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली.
या विभागास धोकादायक रसायनांचे उत्पादन साठवण व आयात नियम,1989, रासायनिक अपघात (आपत्कालीन नियोजन, सुसज्जता व प्रतिसाद) नियम,1996 व महाराष्ट्र कारखाने (अतिधोकादायक कारखान्यांचे नियंत्रण) नियम,2003 च्या तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारीसुध्दा देण्यात आलेली आहे.
या विभागाची मित्र, मार्गदर्शक व तत्वज्ञानाचा अभ्यासक अशी नविन भूमिका लक्षात घेता जुन 1991 मध्ये कारखाने निरिक्षक हे नाव बदलून औद्योगिक सुरक्षा व आरोग्य संचालनालय असे करण्यात आले व निरीक्षक हे पदनाम बदलून संचालक असे करण्यात आले आहे.
प्रत्येक कामगारासाठी सुरक्षित, निरोगी व सन्मानजनक कार्यस्थळ निर्माण करणे; OSH & WC Code, 2020 ची प्रभावी अंमलबजावणी करताना उद्योगांना आवश्यक मार्गदर्शन व सुविधा देणे आणि महाराष्ट्रात सुरक्षित व निरोगी औद्योगिक कार्यसंस्कृती विकसित करणे.
प्रत्येक कामगार सुरक्षित, निरोगी आणि सन्मानाने काम करू शकेल, असे सुरक्षित व आरोग्यदायी कार्यस्थळ निर्माण करणे.
